अहं च त्वं च — संस्कृत STD 6 — Question

कोष्ठकात् समुचितां संख्यां चित्वा रिक्तस्थानं पूरयन्तु।
(क) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ शिरः अस्ति । (एकम्, अनेकं, चत्वारि)
(ख) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ पादौ स्तः । (त्रयः, द्वौ, पञ्च)
(ग) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ केशाः सन्ति । (दश, अष्ट, बहव:)
(घ) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ दन्ताः सन्ति । (चत्वारः, अष्टाविंशतिः, द्वात्रिंशत्)

उदाहरणानुगुणं लोट्लकारस्य रूपाणि लिखन्तु ।
यथा - पठति – पठतु
(क) खादति – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) क्रीडामि – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) पश्यसि – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) हसति – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

वाक्यं शुद्धम् अशुद्धं वा इति सूचयन्तु
(क) अहं कर्णाभ्यां भोजनं करोमि । (शुद्ध / अशुद्धम् )
(ख) अहं नासिकाद्वारा श्वासं स्वीकरोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)
(ग) अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)
(घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)

पाठस्य आधारेण पट्टिकातः क्रियापदानि चित्वा वाक्यानि पूरयन्तु ।
(क) किं चन्द्रः सरोवरे ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾?(निवसन्ति ,तिष्ठति)
(ख) सर्वे शशकाः उपायं ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾।(चिन्तयन्ति ,कथयति)
(ग) सायंकाले शशकानां सभा ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾।(चिन्तयन्ति ,भवति)
(घ) शशकाः सरोवरस्य तीरे ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾।(तिष्ठति ,निवसन्ति)

उदाहरणानुसारम् अधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलाक्षरपदानां विभक्तिं निर्दिशन्तु ।
यथा – वृक्षाः अन्यस्य कृते छायां कुर्वन्ति । द्वितीया विभक्ति:
(क) वृक्षाः परार्थाय फलानि यच्छन्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) वृक्षाः सत्पुरुषाः इव सन्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) द्रुमः दशसन्तानसमः भवति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) वृक्ष: प्राणिभ्यः काष्ठानि यच्छति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

पट्टिकायां कानिचन पदानि सन्ति, तानि पदानि उचिते घटे पूरयन्तु ।
(सैनिकः  कुक्कुरः  गायिका  महिषी  जलम्  चषकः  द्वारम्  फलम्  वृद्धा  वृक्षः  अजा  वातायनम्  अङ्कनी  पुस्तकम्  शुकः)

वाक्येषु शिष्टाचारपवं योजयन्तु ।
यथा - युवक: मातापित्रो: सेवां करोति।
(क) सा दुर्बलानां ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ करोति ।(साहाय्यं ,सत्कारं)
(ख) सर्वेषु प्राणिषु ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ भवतु ।(मैत्रीभावः ,दयाभावः)
(घ)  सर्वे छात्रा : पाठशालायाः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ कुर्वन्तु ।(नियमपालनं ,साहाय्यं )
(ङ) वयं सर्वे अतिथीनां ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ कुर्मः।(नियमपालनं ,सत्कारं)

अधोलिखितानां पदानां परस्परं समुचितं मेलनं कृत्वा ‘कः किं ददाति’ इति लिखन्तु ।

यथा – वृक्षः	शुद्धं	वृक्षः शुद्धं वायुं ददाति ।
(क) गौः	प्रकाशं	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) सूर्यः	तापं	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) नदी	दुग्धम्	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) अग्निः	जलम्	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

पूर्वपृष्ठस्य कोष्ठके दत्तानि रूपाणि दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु।

लिखतु	लिखताम्	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾	लिखतम्	लिखत
लिखानि	लिखाव	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾	क्रीडताम्	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

द्वितीयाविभक्तेः एकवचनशब्दानां बहुवचने परिवर्तनं कृत्वा वाक्यानि रचयन्तु ।
यथा-वयं सुभाषितं वदामः । वयं सुभाषितानि वदामः ।
(क) अरुणः दूरवाणीं नयति ।
(ख) पिता लेखनीम् आनयति ।
(ग) जननी पाकं पचति ।
(घ) मातामहः मां बोधयति ।