દીપકના પિતા અંગ્રેજ સરકારના અધિકારી છે. કર્તવ્યનિષ્ઠાપૂર્વક તેમજ ઈમાનદારીથી કામ કરીને અંગ્રેજોનો ખિતાબ પામી સંતોષ ને આનંદપામીખુશીથી રહે છે. તેમનો આઠ વર્ષનો પુત્રદીપક દેશદાઝના જુસ્સામાં થનગનાટ પામી ચુક્યો છે.
દેશભક્તિ, ગાંધીજી, ત્રિરંગો – આ બધું દીપકની નસેનસમાં ભરાયેલું છે.નાની છતાં પરિપક્વ ઉંમરના દીપકને પિતાજીના અણગમાની જાણ હતી- તેમજધાક પણ ખરી.
જુસ્સો સમી જાય, દેશદાઝબુઠ્ઠી બની જાય, તે પહેલા દીપક વાવટાને મકાનની અગાશી પર લહેરાવવાની ઈચ્છાસંતોષવા તે વાવટો મેલાળવી લે છે. અનેઅગાશી પર ચડાવવા પહોંચી જાય છે. દીપકના સુષપ્ત મનમાં બાપુની ધાક હોય છે. તેને એવો સતત વિચાર આવ્યા કરે છે કેબાપુ આવી જશે તો ?તેની આ બીક દીપકને ઉતાવળકરાવેછે ને ઉતાવળમાંતે પટકાઈ પડે છે. માથું વધેરાય છે. દીપક ઘવાય છે નેતાવ ચડે છે.
ડોક્ટરની સારવાર ચાલુ છે. પિતા ભલે વિચારથી વિરોધી, પરંતુ એમ એના હાલપર ઓછા છોડે ? દીપકની સારવારમાટે ઘરે જ ડોકટરની વ્યવસ્થા થઇ, પાટો બંધાયો, થર્મોમીટર દ્વારા તાવ મપાયો – ચાર તાવ !!
પિતા નેમાતાના હદયમાં વ્યાકુળ થવાની હોડ જાણે લાગી. મા દોડદોડ કરી મન હળવું કરવા પ્રયાસ કરે, જ્યારે પિતાના મનમાં દીપકની વેદના, દીપકનું શોર્ય અને સાથે સાથે તેમનાવિચારોમાં એક પ્રકારના પરિવર્તનનો પ્રવાહ ચાલુ થવા માંડયો.
દીપકની દેશદાઝ, દીપકની સ્વસ્થતા, સાંયફેરીજોવાની તાલાવેલી, વાતવાતમાં રાષ્ટ્રધ્વજના સંભારણા અને આવી તર્કસભરની વાતોએ દીપકના પિતાના મનમાં ચાલતી ગડમથલને ક્યાંય દુર હડસેલીમૂકી અને એક તરફની વિચારધારા પર લાવી દીધા !
બીજી તરફ ડોકટરના પ્રયાસો અને સ્વજનોની દુઆને અગવણી, દીપક તોતેણે નક્કી કરેલા સમયે નવ વાગ્યે – અનંતની યાત્રાએ / સફરે ચાલી નીકળ્યો. દીપક બુઝાઇ ગયો. પિતા સર વિચારોના તેજપુંજમાંતેના પિતાને ભેળવતોગયો, પિતા સર અમલ દેરાસરીએપુત્રના અવસાન પછી,દીપકે આદરેલા આઝાદીનાયજ્ઞને અવિરતપણે ચાલુ રાખવા તરફ લીધેલા નિર્ણયની જાણ ટેલીફોન દ્વારા તેમના કર્મચારીને કરી દીધી.