BOARD SAMPLE PAPER Sanskrit - BOARD SAMPLE PAPER

अवक्रता यथा चित्ते तथा वाचि भवेद् यदि ।
तदेवाहुः महात्मानः समत्वमिति तथ्यतः ॥
त्यक्त्वा धर्मप्रदां वाचं परुषां योऽभ्युदीरयेत् ।
परित्यज्य फलं पक्वं भुङ्क्तेऽपक्वं विमूढधीः ॥
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयम्)
(क) चित्ते वाचि च का भवेत् ? 
(ख) कः परुषां वाचं वदति ? 
(ग) तदेव समत्वम् इति के आहुः? 
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 
(क) कः अपक्वं फलं भुङ्क्ते ? 
(ख) समत्वं किं भवति ? 
(ग) वाचि कीदृशी अवक्रता भवेत्? 
इ. निर्देशानुसारम् उत्तरत- (केवलं प्रश्नद्वयम्) 
(क) 'आहुः' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ? 
(ख) 'वक्रता' इति पदस्य विलोमपदं श्लोकात् चित्वा लिखत ।
(ग) 'मनसि' इति पदस्य पर्यायपदं श्लोकात् चित्वा लिखत ।

दुर्वहमत्र जीवितं जातं प्रकृतिः एव शरणम् ।

आरक्षी चौर्याभियोगे तं न्यायालयं नीतवान् ।

चौरस्य पादध्वनिना अतिथिः प्रबुद्धः ।

गजः वन्यपशून् तुदन्तं शुण्डेन पोथयित्वा मारयति ।

हिमकरः बालभावात् पशुपतेः मस्तके व्रजति ।

एवं प्रकारेण बुद्धिमती व्याघ्रजाद् भयात् पुनरपि मुक्ताऽभवत् ।

सः व्याघ्रः तथा कृत्वा काननं ययौ ।

यदि एवं तर्हि मां निजगले बद्ध्वा चल सत्वरम् ।

अतएव उच्यते-बुद्धिर्बलवती तन्वि सर्वकार्येषु सर्वदा ।

शृगालेन सहितं पुनरायान्तं व्याघ्रं दूरात् दृष्ट्वा बुद्धिमती चिन्तितवती ।

आदेशं प्राप्य उभौ प्राचलताम्। तत्रोपेत्य काष्ठपटले निहितं पटाच्छादितं देहं स्कन्धेन वहन्तौ न्यायाधिकरणं प्रति प्रस्थितौ । आरक्षी सुपुष्टदेह आसीत्, अभियुक्तश्च अतीव कृशकायः । भारवतः शवस्य स्कन्धेन वहनं तत्कृते दुष्करम् आसीत्। स भारवेदनया कन्दति स्म। तस्य क्रन्दनं निशम्य मुदित आरक्षी तमुवाच 'रे दुष्ट! तस्मिन् दिने त्वयाऽहं चोरिताया मञ्जूषाया ग्रहणाद् वारितः । इदानीं निजकृत्यस्य फलं भुङ्क्ष्व । अस्मिन् चौर्याभियोगे त्वं वर्षत्रयस्य कारादण्डं लप्स्यसे" इति प्रोच्य उच्चैः अहसत् । यथाकथञ्चित् उभौ शवमानीय एकस्मिन् चत्वरे स्थापितवन्तौ । 
अ. एकपदेन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 
(क) अभियुक्तः कया क्रन्दति स्म ? 
(ख) अभियुक्तः कीदृशः आसीत्? 
(ग) कीदृशं देहं वहन्तौ तौ प्रस्थितौ ? 
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत- (केवलं प्रश्नद्वयम्) 
(क) मुदितः आरक्षी अभियुक्तं किम् उवाच ? 
(ख) उभौ शवं कुत्र स्थापितवन्तौ ? 
(ग) कीदृशस्य शवस्य वहनं दुष्करम् आसीत् ? 
इ. निर्देशानुसारम् उत्तरत- (केवलं प्रश्नद्वयम्) 
(क) 'दुःखी' इत्यस्य किं विपर्ययपदम् अत्र प्रयुक्तम् ? 
(ख) 'मृतशरीरस्य' इत्यस्य पर्यायपदं गद्यांशात् चित्वा लिखत । 
(ग) 'प्राचलताम्' क्रियापदस्य कर्तृपदं लिखत । 

पूर्वजानां संस्मरणम् अस्मान् अद्भुतं विशिष्टं महत्त्वभूतं समाजोपयोगिनं परोपकारयुक्तं च कार्यं कर्तुं प्रोत्साहयति । अस्मभ्यम् अद्भुतकार्यकरणाय प्रेरणां प्रदाय समुचितं पन्थानम् अनुसर्तुं गन्तुं च साहाय्यं करोति । ये पुरुषाः स्वजीवने विशिष्टं महत्कार्यम् अकुर्वन् ते एव भविष्यति काले जनैः संस्मर्यन्ते । तेषां जीवनघटनाः अन्येभ्यः शिक्षाप्रदाः दिक्प्रदर्शकाश्च भवन्ति। भारतभूमिः कर्मभूमिः त्यागभूमिः इति च स्वदेशीयैः विदेशीयैश्च ग्रन्थेषु बहुधा वर्णितं भवति। इयं सनातनभूमिः धन्या यस्याः भारतभूम्याः प्रतिपदं श्रेष्ठनरनारीणां जीवनगाथाभिः प्रतिध्वन्यते। भारतीये इतिहासे केचन तपसा ज्ञानेन ग्रन्थग्रथनेन प्रसिद्धिमापन्नाः सञ्जाताः । एते ऋषयः, मुनयः, दार्शनिकाः कवयः इत्यादिनामभिः प्रख्याताः । अन्ये केचन शौर्येण त्यागेन देशप्रेम्णा वा आचन्द्रसूर्य कीर्तिम् आर्जयन्। ब्रह्मतेजसा केचन भूमिम् इमाम् अभूषयन् । । अपरे च केचन वीराः क्षात्रेण ओजसा च भारतभूमेः धर्म संस्कृतिं जनताञ्च समरक्षयन्। अतः एतादृशानां पूर्वजानां संस्मरणं अस्माभिः कर्तव्यमेव। तैः उक्तः मार्गः कृतं च कार्यम् अवश्यम् अनुसर्तव्यम् ।
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयम्)
(i) केषां जीवनघटनाः अन्येभ्यः शिक्षाप्रदाः भवन्ति?
(ii) केन केचन भूमिम् इमाम् अभूषयन्?
(iii) पूर्वजानां संस्मरणं कैः कर्तव्यमेव ?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्)
(i) भारतभूम्याः प्रतिपदं काभिः प्रतिध्वन्यते?
(ii) पूर्वजानां संस्मरणम् अस्मान् कीदृशं कार्यं कर्तुं प्रोत्साहयति ?
(iii) भारतभूमेः धर्म संस्कृतिं जनताञ्च के समरक्षयन्?
इ. अस्य अनुच्छेदस्य कृते उपयुक्तं शीर्षकं संस्कृतेन लिखत ।
ई. यथानिर्देशम् उत्तरत - (केवलं प्रश्नत्रयम्) 
(i) 'ते एव भविष्यति काले जनैः संस्मर्यन्ते।' अत्र किं क्रियापदम् ? 
(क) भविष्यति (ख) काले (ग) संस्मर्यन्ते (घ) जनैः 
(ii) 'उक्तः' इति विशेषणपदस्य विशेष्यपदं किम्? 
(क) मार्गः (ख) तैः (ग) कवयः (घ) कवयः 
(iii) 'धराम्' इति पदस्य किं पर्यायपदं गद्यांशे प्रयुक्तम्? 
(क) धन्या (ख) भूमिम् (ग) इमाम् (घ) ओजसा 
(iv) 'अज्ञानेन' इति पदस्य विपर्ययपदं किं प्रयुक्तम्? 
(क) शौर्येण (ख) क्षात्रेण (ग) प्रेम्णा (घ) ज्ञानेन

"मर्यादापुरुषोत्तमः श्रीरामः" 
मञ्जूषा
[ अयोध्यायाम्, सर्वदा, पालयति, धर्मज्ञः, सत्यप्रियः, आसीत्, जानाः, तस्य, जपम्, अभवत्, नाम्नः, नियमान्, ऋषयः, मुनयः, जन्म । ]

हम सब श्लोक गाते हैं।
We all sing shlokas.

कल हम सब खेलने जायेंगें।
Tomorrow we will all go to play.

सभी का आदर होना चाहिए |
Everyone should be respected.

कल मेरे सभी मित्र मेरे घर आये थे।
Yesterday all my friends came to my house.

मेरे पिता जी सुबह कार्यालय जाते हैं।
My father goes to office in the morning.

तोयैः + अल्पैः अपि करुणया भीमभानौ निदाघे ।

विनिपातो न वः कश्चित् + दृश्यते ।

मूर्खाश्च मूखैः सङ्गमनुव्रजन्ति ।

अस्ति देउलाख्यः + ग्रामः ।

त्वया महत्कौतुकम् आवेदितम् यन्मानुषात् अपि बिभेषि ।

सव्यङ्ग्यम् अरे अहिभुक्! नृत्यातिरिक्तं का तव विशेषता ?

प्रस्तरतले लताश्च  तरवश्च गुल्माश्च  नो भवन्तु पिष्टाः ।

वाचि पटुः धैर्यवान् मन्त्री सभायामप्यकातरः ।

काकचेष्टः विद्यार्थी एव आदर्शच्छात्रः मन्यते ।

खगकुल-कलरवैः गुञ्जितं वनदेशम् ।

बुद्धिमत् + ङीप् पुत्रद्वयोपेता पितुः गृहं प्रति चलिता।

तदेव महात्मानः सम + त्व इति तथ्यतः आहुः ।

त्वं मीनान् क्रूर + तल् भक्षयसि ।

सामाजिकं कार्यं सर्वे कुर्वन्तु ।

सा निजबुद्ध्या व्याघ्रस्य भयात् विमुक्ता ।

किम् एतत् भवता न __________ ?

सः दीन इति जानन्नपि सः कृषकः __________ पीडयति ।

भोः वासव! पुत्रस्य दैन्यं दृष्ट्वा अहं __________ ?

अयि शुभे! किम् एवं __________ रुद्यते?

सः __________ 8:15 अल्पाहारं करोति ।

तदनन्तरं __________ 6:00 वेदपारायणं करोति ।

पश्चात् सः स्नात्वा __________ 5:30 उपासनां करोति ।

सः __________ 4:45 यौगिकक्रियां करोति ।

ब्रह्मचारी ब्रह्ममुहूर्ते __________ 4:15 जागरणं करोति ।

मां विहाय कथमन्यः कः __________ राजा भवितुम् अर्हति ? [ यत्र, अपि ]

__________ विद्यालये कार्यक्रमः आसीत् । [ अद्य, यत्र ]

अस्माकं परीक्षा __________ अस्ति | [ अद्य, अपि ]

__________ भवता मृणालपटली भुक्ता। [ ह्यः, अपि ]

भयङ्करः व्याघ्रमारी तूर्णं धाविता ।

सा कुपिता एवं भणसि ।

महर्षिवाल्मीकिः उपनयन-उपदेशस्य आवयोः गुरुः अस्ति ।

त्वं सर्वे एव मे प्रियाः?

पाषाणी सभ्यता निसर्गे समाविष्टा न स्यात् ।

वायुमण्डलं भृशं दुषितम् ।

सा पुत्रौ चपेटया प्रहृत्य जगाद ।

विद्वांसः लोकेस्मिन् चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः ।