Sample Questionsव्याकरण questions
One sample from each question group in this chapter. Select any group above to see the full set with answer keys.
| 'क' |
'ब' |
| $Q.1.$ एकभुक्तं सदारोग्यं |
$a.$ यमध्वगो गृहगतः स्मरति । |
| $Q.2.$ आहारं पचति वह्निः |
$b.$ द्विभुक्तं बलवर्धनम्। |
| $Q.3.$ धन्याः स कोऽपि विटपी |
$c.$ प्रत्युम्बुजं कि रविः । |
| $Q.4.$ आस्ते किं प्रतियाचकं सुरतरु: |
$d.$ दोषानाहारवर्जितः । |
View full solution →
| 'क' |
'ब' |
| $Q.1.$ न तान् वैद्याश्चिकित्सन्ति |
$a.$ न सन्ति नाग वेदनाः । |
| $Q.2. $ निशान्ते च पिबेत् वारि |
$b.$ आत्मनस्ते चिकित्सका: । |
| $Q.3.$ न सन्ति नाग शीर्षाणि |
$c.$ धीरं विलोकयति । |
| $Q.4.$ गजपुङ्गवस्तु |
$d.$ किं वैद्येन प्रयोजनम् |
View full solution →
| 'क' |
'ब' |
| $Q.1.$ मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः |
$a.$ वेदाभ्यासो हि पञ्चधा । |
| $Q.2.$ तद्दानं चैव शिष्येभ्यः |
$b.$ जटाधरः सज्जुहधीह पावकम्। |
| $Q.3.$ नोत्सर्पेत न शुष्येत |
$c.$ सत्यं ब्रवीमि वध स तस्य । |
| $Q.4.$ विहाय लक्ष्मीपतिलक्ष्म कार्मुकं |
$d.$ सरिद्भिः इव सागरः । |
View full solution →
| 'क' |
'ब' |
| $Q.1.$ व्याख्यातः पुरुषो राजन् |
$a.$ तां देवराजप्रणुतां स्मरामि । |
| $Q.2.$ निद्रासनं याचयते यमम्बा |
$b.$ किं दीपमात्रं तमः । |
| $Q.3.$ दीपे प्रज्वलिते विनश्यति तमः |
$c.$ साधवः |
| $Q.4.$ सत्पथं दर्शयन्ति |
$d.$ यश्व सर्वधनी नरः । |
View full solution →
| 'क' |
'ब' |
| $Q.1.$ मनः शीघ्रतरं वायो: |
$a.$ मनसा वचसा हृदयेन सदा । |
| $Q.2.$ सुरवृन्दनते करुणाब्धिते |
$b.$ एतत् त्रयं प्रसरति स्वयमेव भूमौ । |
| $Q.3.$ तैलस्य बिन्दुरिव वारिणि दुर्निवारम् |
$c.$ वैज्ञानिका: |
| $Q.4.$ दुःखं परिहरन्ति |
$d.$ चिन्ता बहुतरी तृणात्। |
View full solution →अथ कदाचित् द्रविडदेशात कोऽपि लक्ष्मीधरनामा विद्वान् भोजसभां प्राप्तः । सूर्यमिव शोभमानं तं दृष्ट्वा नृपसभा परिभूता इव। राजा सबहुमानं तम् आगमनस्य कारणमपृच्छत् । स सविनयं प्रत्यवदत् "देव, अहमत्र कुटुम्बेन सह निवासाय समागतः । विद्याप्रियः कलानुरागी भवान् मा निराशं न करिष्यति इति मन्ये । "
प्रश्नाः $–$
$Q.1.$ कदाचित् भोजसभां कः प्राप्तः $?$
$Q.2.$ नृपसभा के दृष्ट्वा परिभूता $?$
$Q.3.$ राजा तं विद्वानं सबहुमानं किम् अपृच्छत् $?$
$Q.4.$ लक्ष्मीधर: भोजराजं सविनयं कि प्रत्यवदत् $?$
View full solution →काञ्चीनगरे शक्तिकुमारो नाम एकः श्रेष्ठिपुत्रः प्रतिवसति स्म। स यदा स्वकीयस्य जीवनस्य द्वाविंशतितमे वर्षे प्रविष्टस्तदा चिन्तामापन्नः -नास्ति दारविहीनानाम् अननुरूपगुणदाराणां च सुखम् । तत्कथं गुणवत भार्याम् अहं विन्देयमिति। ततः स प्रभूतं विचार्य वस्त्रान्ते पिनद्धशालिः दारग्रहणाय विविधान देशान अभ्रमत। एकदा स कावेरीतीरपत्तने समागतः।
प्रश्ना$:-$
$Q.1.$ देशान् भ्रमन् एकदा शक्तिकुमार: कुत्र समागत: $?$
$Q.2.$ श्रेष्ठिपुत्रस्य नाम किम् $?$
$Q.3.$ कस्मिन् वर्षे प्रविष्ट: शक्तिकुमार: चिन्तामापन्न: $?$
$Q.4.$ शक्तिकुमारः कीमर्थ देशम् अभ्रमत् $?$
View full solution →श्वापल्ली नामैक: ग्रामः आसीत्। तत्र बहवः कुक्कुराः वसन्ति तेषां तीक्ष्णदन्तः नाम वृद्धः सारमेयः अग्रेसर: एकदा गङ्गास्नानाय स्म । तस्येच्छा सञ्जाता। ततः सारमेयाणां सभायां सः अघोषयत् हे शुनकाः, भागीरथ्याः दर्शनं पवित्रम्। भागीरथ्यां कृतं स्नानं पापहरम् । तस्मात् गङ्गास्नानेन पुण्यप्राप्तये काशीमहं गच्छामि। मया एष निश्चयः कृतः।
प्रश्ना$: -$
$Q.1.$ कुत्र बहवः कुक्कुरा: वसन्ति स्म $?$
$Q.2.$ कः कुक्कुराणाम् अग्रेसर: आसीत् $?$
$Q.3.$ भागीरथ्यां कृतं स्नानं कीदृशम् $?$
$Q.4.$ तीक्ष्णदन्तः किम् ऐच्छत् $?$
View full solution →पुरा भारतवर्षे कपिलवस्तुनाम्नि नगरे शुद्धोदनो नाम नरपति: आसीत्। मायादेवी तस्य भार्या आसीत् तयोः एव आत्मजस्य सिद्धार्थ इति अभिधानमासीत्। असौ राजपुत्रः गुणवान् रूपवान् बलवान् आसीत् तस्य जन्मनः सप्तमे दिने तस्य माता दिवं गता। ततः प्रभृति शुद्धोदनः सिद्धार्थ महता स्नेहेन अपोषयत् । बाल्यकाले शीघ्रमेव स सर्वासु विद्यासु कलासु च कुशलोऽभवत् ।
प्रश्ना$: -$
$Q.1.$ कपिलवस्तुनाम्नि नगरे कः नरपतिः आसीत् $?$ का तस्य भार्या $?$
$Q.2.$ नृपस्य आत्मजस्य किम् अभिधानम् आसीत् $?$
$Q.3.$ सिद्धार्थस्य माता कदा दिवं गता $?$
$Q.4.$ कः सिद्धार्थं कीदृशं च अपोषयत् $?$
View full solution →ऋभुर्नाम ब्रह्मणः पुत्र आसीत्। स निसर्गादेव विज्ञाततत्त्वोऽभूत | तस्य निदाघनामा पुलस्त्यतनयः शिष्यो बभूव । पुलस्त्येन देविकानदीतीरे अतिसमृद्धं वीरनगरं नाम पुरं निवेशितम् । तत्र निदाघः अवसत् | एकदा ऋभुः निदाघस्य गृहं समागत्य प्राह ऋभुः - भो विप्र ! अहं बुभुक्षितः। भवद्गृहे यदन्नं भोक्तव्यं वर्तते, तत्कथ्यताम् । निदाघः - द्विजश्रेष्ठ! मद्गृहे संयाव: अपूप: पायसं मोदकं दुग्धं दधि तक्रम् इत्यादीनि बहुविधानि व्यञ्जनानि सन्ति । तेषु यदिष्टं तद् गृह्यताम् ।
प्रश्नाः $–$
$Q.1.$ ऋभुः कस्य पुत्र आसीत् $?$ निसर्गादेव स कीदृशः $?$
$Q.2.$ निदाघः कः आसीत् $?$
$Q.3.$ पुलस्त्येन कुत्र किनाम पुरं निवेशितम् $?$
$Q.4.$ निदाघस्य गृहे कि कि खाद्यान्नम् आसीत् $?$
View full solution →$A)$ यदि कुले नास्ति तद् द्वारे अस्ति । एषा वसन्तसेना आगता। $($विदूषकः,चेटः$)$
$B)$ वस्तुतः तादृशं कर्म कस्यचित् देशस्य आर्थिकी व्यवस्था गर्ने पातयितुम् शक्नोति।$($चेटः,गुरुः$)$
$C)$ अस्ति किल किष्किन्धा नाम वनौकसां निवासः। तत्र गताः। $($सुमन्त्रः,भरतः$)$
$D)$ कार्गजी मुद्रा व्यवह्रियते। शिष्यः - मान्याः गुरवः ! कार्गजीमुद्रायाः अपरः अपि कश्चिद् विशेषः $?\ ($शिष्यः,गुरुः$)$
View full solution →$A)$ कुर्वन्ति चेत् महती हानिः भवति। $($शिष्यः,गुरुः$)$
$B)$ एषा सा आगता वसन्तसेना। $($चारुदत्तः,चेटः$)$
$C)$ श्रूयताम्। पुरा मृगयां गतेन महाराजेन कस्मिंश्चित् सरसि कलशं पूरयमाणो वनगजशङ्कया शब्दवेधिना शरेण महर्षेः चक्षुर्भूतो मुनितनयो हिंसितः। $($सुमन्त्रः,कैकेयी$)$
$D)$ वर्तमानाः एते सर्वे विशेषाः विशेषतः अवगन्तव्याः, $($शिष्यः,गुरुः$)$
View full solution →$A)$ धातोः मूल्यं सर्वदा सर्वत्र समानं न भवति।$($शिष्यः,गुरुः$)$
$B)$ तद् यावद् आर्यचारुदत्ताय निवेदयामि। $($उपसृत्य$)$ भो चारुदत्त, धनिकस्त आगतः $($चारुदत्तः,चेटः$)$
$C)$ अनुगच्छतु मां तात देवीनां चतुःशालम्। $($प्रतिहारी,भरतः$)$
$D)$ $($गृहीत्वा प्रणम्य सपरितोषम्$)$ यावद् आर्यायै निवेदयामि। $($इति निष्क्रान्तः।$) ($विदूषकः,चेटः$)$
View full solution →$A)$ यदि कुले नास्ति तद् द्वारे अस्ति । एषा वसन्तसेना आगता। $($विदूषकः,चेटः$)$
$B)$ या मां राजानमिच्छति। $($विजया, भरतः$)$
$C$) अस्याः ज्ञात्वा विशेषं तु परान् सर्वांश्च बोधयेत्। तदैव रूप्यकस्यास्य प्रतिकृतिर्न सम्भवेत्॥ $($शिष्यः,चेटः$)$
$D)\ ($सहर्षम्$)$ भद्र ! न कदाचित् प्रियवचनं निष्फलीकृतं मया। तद् गृह्यतां पारितोषिकम्। $($इत्युत्तरीयं प्रयच्छति।$)\ ($विदूषकः,चारुदत्तः$)$
View full solution →$A)$ भोः अपि जानासि किं निमित्तमीदृशे दुर्दिने आगतेति। $($विदूषकः,चेटः$)$
$B)$ यदा धातुमयी मुद्रा स्वकीयात् निर्धारितात् मूल्यात् अधिकं मूल्यं दधाति तदा जनाः ताः संगृह्य तिष्ठन्ति। $($चारुदत्तः,गुरुः$)$
$C)$ तद् यावद् आर्यचारुदत्ताय निवेदयामि। $($उपसृत्य$)$ भो चारुदत्त, धनिकस्त आगतः $($चारुदत्तः,चेटः$)$
$D)\ ($गृहीत्वा प्रणम्य सपरितोषम्$)$ यावद् आर्यायै निवेदयामि। $($इति निष्क्रान्तः।$)\ ($विदूषकः,चेटः$)$
View full solution →कृषकाः ये कृषिं कृत्वा धान्यं यच्छन्ति स्वेच्छया।
उपकुर्वन्ति जीवेभ्यः तस्मात् रूपं त एव मे ।।
येषां देशहितायैव प्राणा: ज्ञानं तथा बलम् ।
सैनिकाः राष्ट्ररक्षायै तस्मात् रूपं त एव मे।।
अहमिव विना भेद हित्मप्टो प्रकृवत |
नित्य हितकरो होते तस्मात रूपं त एव मे|
वयोबलशरीराणि देशकालाशनानि च।
समीक्ष्य कुर्याद् व्यायाममन्यथा रोगमाप्नुयात् ॥
व्यायामस्विन्नगात्रस्य पद्भ्यामुद्वर्तितस्य च।
व्याधयो नोपसर्पन्ति वैनतेयमिवोरगाः ॥
What is meant by कण्टकविध्दन्यायः ?
- ✓
To remove thorn with thorn
- B
- C
- D
Answer: A.
View full solution →Which of the following Nyayas indicates that a person should always try continuously to maintain his noble nature?
Answer: C.
View full solution →Which of the following Nyayas indicate that a person must not get involved in the activity which is not his?
Answer: D.
View full solution →Which Nyaya says that who he joins his business and does not become victim of any disaster?
- A
- B
- C
- ✓
अव्यापार$-$व्यापारन्यायः
Answer: D.
View full solution →What is the Nyaya which indicate that the things that gives pain can also remove pain ?
Answer: D.
View full solution →The line "रसैरुद्वैच्छिन्ना चमनसला गः" is the characteristic of which छदं ?
Answer: C.
View full solution →How many letters are there in every line of "वंशस्थम" metre?
Answer: A.
View full solution →त भ ज ज गा गा' - constitution belongs to which metre?
Answer: D.
View full solution →Identify the metre (छंद) in this line व्यसने मित्रपरीक्षा, शूरपरीक्षा रणाङ्कणे भवति ।
Answer: A.
View full solution →Of which छंद are the following lines example?
$(1)$ विवेकश्वष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः ।
$(2)$ गुणायन्ते दोषाः सुखनपदे दुर्जनमुखे ।
Answer: D.
View full solution →Name the figure of speech in this shloka $-$
आशानाम् मनुष्याणां काचिद आश्चर्य शहला ।
यथा बद्धाः पधावन्ति मक्तोस्तिष्ठन्ति पछवत् ।।
Answer: A.
View full solution →In which figure of speech, word having more than one meaning is used?
Answer: B.
View full solution →In which figure of speech slander becomes praise and praise become slander?
Answer: C.
View full solution →In which figure of speech even if there is no contradiction, the words are used to show contradiction ?
Answer: D.
View full solution →Which figure of speech is in this line- 'कः स्वर्यूनि विवेकस्ते पापिनो नयसे दिवम्' ?
Answer: A.
View full solution →What is in the centre of the story of 'शिशुपालवधम्' ?
Answer: D.
View full solution →Which of the following was Raivatak mountain described in 'शिशुपालवधम् ' ?
Answer: C.
View full solution →What name has been given to Magha by critics?
Answer: B.
View full solution →According to 'शिशुपालवधम्' Which Yagna was performed by the Pandavas ?
Answer: D.
View full solution →Which mountain is described in 'शिशुपालवधम्' ?
Answer: A.
View full solution →अथ कदाचित् द्रविडदेशात कोऽपि लक्ष्मीधरनामा विद्वान् भोजसभां प्राप्तः । सूर्यमिव शोभमानं तं दृष्ट्वा नृपसभा परिभूता इव। राजा सबहुमानं तम् आगमनस्य कारणमपृच्छत् । स सविनयं प्रत्यवदत् "देव, अहमत्र कुटुम्बेन सह निवासाय समागतः । विद्याप्रियः कलानुरागी भवान् मा निराशं न करिष्यति इति मन्ये । "
प्रश्नाः $–$
$( 1 )$ कदाचित् भोजसभां कः प्राप्तः $?$
$( 2 )$ नृपसभा के दृष्ट्वा परिभूता $?$
$( 3 )$ राजा तं विद्वानं सबहुमानं किम् अपृच्छत् $?$
$( 4 )$ लक्ष्मीधर: भोजराजं सविनयं कि प्रत्यवदत् $?$
View full solution →काञ्चीनगरे शक्तिकुमारो नाम एकः श्रेष्ठिपुत्रः प्रतिवसति स्म। स यदा स्वकीयस्य जीवनस्य द्वाविंशतितमे वर्षे प्रविष्टस्तदा चिन्तामापन्नः -नास्ति दारविहीनानाम् अननुरूपगुणदाराणां च सुखम् । तत्कथं गुणवत भार्याम् अहं विन्देयमिति। ततः स प्रभूतं विचार्य वस्त्रान्ते पिनद्धशालिः दारग्रहणाय विविधान देशान अभ्रमत। एकदा स कावेरीतीरपत्तने समागतः।
प्रश्ना$:-$
$( 1 )$ देशान् भ्रमन् एकदा शक्तिकुमार: कुत्र समागत: $?$
$( 2 )$ श्रेष्ठिपुत्रस्य नाम किम् $?$
$( 3 )$ कस्मिन् वर्षे प्रविष्ट: शक्तिकुमार: चिन्तामापन्न: $?$
$( 4 )$ शक्तिकुमारः कीमर्थ देशम् अभ्रमत् $?$
View full solution →अकबरस्य आस्थाने तानसेन नामा अद्वितीयः गायकः आसीत् दीपकरागालापनेन सः अचिरात् एव रुग्णः जातः । दीपकरागालापनेन तस्य शरीरे उत्पन्ना उष्णता न शान्ता एव। तस्या उपशमनार्थम् एकः एव उपायः यत् अन्येन केनचित् अत्यन्तं मेधाविना संगीतज्ञेन गीयमानं मल्हाररागालापनं श्रोतव्यम्।
प्रश्ना $:$
$Q.1.$ अकबरस्य आस्थाने अद्वितीयः गायकः कः आसीत् $?$
$Q.2.$ तानसेनः अचितरात् किं अभवत् $?$
$Q.3.$ केन कारणेन तानसेनस्य शरीरे उत्पन्ना उष्णता न शान्ता एव अभवत् $?$
$Q.4.$ शरीरे उत्पन्ना उष्णतायाः उपशमनार्थ कः एव उपायः $?$
View full solution →श्वापल्ली नामैक: ग्रामः आसीत्। तत्र बहवः कुक्कुराः वसन्ति तेषां तीक्ष्णदन्तः नाम वृद्धः सारमेयः अग्रेसर: एकदा गङ्गास्नानाय स्म । तस्येच्छा सञ्जाता। ततः सारमेयाणां सभायां सः अघोषयत् हे शुनकाः, भागीरथ्याः दर्शनं पवित्रम्। भागीरथ्यां कृतं स्नानं पापहरम् । तस्मात् गङ्गास्नानेन पुण्यप्राप्तये काशीमहं गच्छामि। मया एष निश्चयः कृतः।
प्रश्ना$: -$
$(1 )$ कुत्र बहवः कुक्कुरा: वसन्ति स्म $?$
$( 2 )$ कः कुक्कुराणाम् अग्रेसर: आसीत् $?$
$( 3 )$ भागीरथ्यां कृतं स्नानं कीदृशम् $?$
$( 4 )$ तीक्ष्णदन्तः किम् ऐच्छत् $?$
View full solution →पुरा भारतवर्षे कपिलवस्तुनाम्नि नगरे शुद्धोदनो नाम नरपति: आसीत्। मायादेवी तस्य भार्या आसीत् तयोः एव आत्मजस्य सिद्धार्थ इति अभिधानमासीत्। असौ राजपुत्रः गुणवान् रूपवान् बलवान् आसीत् तस्य जन्मनः सप्तमे दिने तस्य माता दिवं गता। ततः प्रभृति शुद्धोदनः सिद्धार्थ महता स्नेहेन अपोषयत् । बाल्यकाले शीघ्रमेव स सर्वासु विद्यासु कलासु च कुशलोऽभवत् ।
प्रश्ना: -
$( 1 )$ कपिलवस्तुनाम्नि नगरे कः नरपतिः आसीत् $?$ का तस्य भार्या $?$
$( 2 )$ नृपस्य आत्मजस्य किम् अभिधानम् आसीत् $?$
$( 3 )$ सिद्धार्थस्य माता कदा दिवं गता $?$
$( 4 )$ कः सिद्धार्थं कीदृशं च अपोषयत् $?$
View full solution →