बुद्धिः सर्वार्थसाधिका — संस्कृत STD 6 — Question

पट्टिकातः उचितानि पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु ।
(क) फलान्यपि परार्थाय ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ सत्पुरुषा इव ।(वृक्षा:, विभूतयः वाक्येषु)
(ख) दशह्रदसमः पुत्रः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ समो द्रुमः ।(फलानि, दशपुत्र:)
(ग) ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ येषां वै विमुखा यान्ति नार्थिनः ।(सुजनस्येव, परोपकाराय)
(घ) ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ इदं शरीरम् ।(परोपकाराय, वृक्षा:)

उदाहरणं दृष्ट्वा अधोलिखितानि पदानि परस्परं संयोज्य वाक्यानि रचयन्तु ।

(क)	(ख)
(क) छात्रः	पठामि
(ख) छात्रौ	पठतः
(ग) छात्राः	पठति
(घ) अहम्	पठन्ति

उदाहरणानुसारं सङ्ख्यां सङ्ख्यापदं च लिखन्तु ।
यथा - भवतः परिवारे कति जनाः सन्ति? ५ , (पञ्च) ।
(क) कति दिशः सन्ति? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।
(ख) सप्ताहे कति वासराः भवन्ति ? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।
(ग) वर्षे कति मासाः भवन्ति ? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।
(घ) भवतः कति दन्ताः सन्ति? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।

पाठगतानि सुभाषितानि स्मृत्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु।
(क) पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ सुभाषितम्।
(ख) उदारचरितानां तु ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ कुटुम्बकं भवति ।
(ग) उद्यमेन हि ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ सिद्ध्यन्ति ।
(घ) अभिवादनशीलस्य वृद्धोपसेविनः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ वर्धन्ते ।

उदाहरणानुसारम् अधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलाक्षरपदानां विभक्तिं निर्दिशन्तु ।
यथा – वृक्षाः अन्यस्य कृते छायां कुर्वन्ति । द्वितीया विभक्ति:
(क) वृक्षाः परार्थाय फलानि यच्छन्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) वृक्षाः सत्पुरुषाः इव सन्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) द्रुमः दशसन्तानसमः भवति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) वृक्ष: प्राणिभ्यः काष्ठानि यच्छति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

उदाहरणानुगुणं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु ।
यथा - स: सार्ध-सप्तवादने अध्ययनं करोति। - स: कदा अध्ययनं करोति ?
(क) सा सपाद – नववादने विद्यालयं गच्छति । - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) सतीशः सार्ध – द्वादशवादने भोजनं करोति । - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) यानं पञ्चवादने आगच्छति । - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) गोपालः षड्वादने गोदोहनं करोति । - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

अधोलिखितेभ्यः वाक्येभ्यः अव्ययपदानि चित्वा लिखन्तु।
(क) अमितः गृहात् बहिः गच्छति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) एकः वानरः वृक्षस्य उपरि तिष्ठति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) सः फलानि अधः क्षिपति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) तत्र एक: बिडालः अस्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

उदाहरणानुसारं पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानेषु संयोजयन्तु ।
(शुकः  स्यूतः  अजा  फलम्  पुष्पम्  महिषी   वृक्षः  कुक्कुरः  पार्वती  पुस्तकम्)
यथा - सःशुकःl
सः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
सा ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
तत् ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

परस्परं सम्बद्धानि पदानि संयोजयन्तु, रिक्तस्थानेषु पूरयन्तु च।

(क) कमलम्	नृत्यति
(ख) लेखकः	लिखति
(ग) फलम्	विकसति
(घ) नर्तकः	पतति