માણસ એક આંખે પણ જોઈ શકે છે.

પક્ષીઓની આંખો એક જ સમયે બે અલગ અલગ તરફની વસ્તુઓ જોઈ શકે છે.

પક્ષીઓ સાંભળી શકતાં નથી.

પ્રાણીઓના કાનના કદ અને તેમની સાંભળવાની ક્ષમતા વચ્ચે સંબંધ રહેલો છે.

આપણી જેમ પ્રાણીઓને પણ પોતાની ભાષા હોય છે.

પ્રાણીઓ ક્યારેય ઊંઘતાં નથી.

પ્રાણીઓને એક જ પ્રકારની ઇન્દ્રિય હોય છે.

એક વાઘ બીજા કોઈ વાઘને તેના પેશાબની ગંધથી પણ પારખી શકે છે.

નીચેનાં પ્રાણીઓનું કાન બહાર દેખાતા હોય તેવાં પ્રાણીઓ અને કાન બહાર દેખાતા ન હોય તેવાં પ્રાણીઓમાં વર્ગીકરણ કરોઃ

બિલાડી, મોર, માછલી, હરણ, મગર, સસલું, હાથી, ગાય, કબૂતર

એવી પાંચ વસ્તુઓનાં નામ લખો જેની સુગંધ તમને ગમે છે અને જેની સુગંધ તમને ગમતી નથી.

અભયારણ્ય એટલે શું?

માછલીઓ ચેતવણી કેવી રીતે આપે છે?

મચ્છર મનુષ્યને કેવી રીતે શોધી લે છે?

કીડીઓ તેમના મિત્રોને કેવી રીતે શોધી શકે છે?

કીડીઓ રસ્તો કેવી રીતે શોધી લે છે?

છાયા સગપણમાં ઋચિતની શું થાય?

ઘુવડ સિવાય રાત્રે ખોરાકની શોધમાં નીકળતા એક પ્રાણીનું નામ આપો.

કયાં પક્ષીઓ આપણા કરતાં ચાર ગણું વધુ દૂર જોઈ શકે છે?

રાત્રિ દરમિયાન જાગતાં પ્રાણીઓ વસ્તુઓને કયા રંગોમાં જોઈ શકે છે?

સાપ કેવી રીતે સાંભળે છે?

જંગલની આસપાસ રહેતા માણસો ભૂકંપ અને વાવાઝોડાની જાણકારી કેવી રીતે મેળવે છે?

આપણા ઘરની ચોકી કરવામાં કૂતરાની સુંઘવાની આવડત તેને કેવી રીતે મદદરૂપ થાય છે?

આપણું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી કયું છે?

ગુજરાતમાં આવેલાં બે અભયારણ્યનાં નામ જણાવો.

કીડી પોતાને મળેલો ખોરાક ક્યાં લઈ જાય છે ?

કીડી પોતાને મળેલા ખોરાકનું શું કરે છે?

કીડીના માર્ગમાં આડશ મૂકવામાં આવે ત્યારે તે શું કરે છે ?

એક કીડીની પાછળ બીજી કીડી શેની મદદથી જાય છે ?

શું તમારી સાથે ક્યારેય આવું બન્યું છે? : તમે ખુલ્લા મેદાનમાં જમતાં હોવ, કાગડો ઊડીને નીચે આવે અને તમારી રોટલી લઈને જતો રહે.

કૂતરો બીજાં કૂતરાને કેવી રીતે ઓળખી લે છે?

શું તમારી સાથે ક્યારેય આવું બન્યું છે? : તમે સૂતેલા કૂતરા પાસેથી આરામથી પસાર થતા હોય અને તેના કાન એકાએક જ ઊંચા થઈ જાય.

શું તમારી સાથે ક્યારેય આવું બન્યું છે? : તમારાથી જમીન પર મીઠાઈ વેરાઈ હોય અને પળવારમાં જ ઘણી બધી કીડીઓ તેની આજુબાજુ ભેગી થઈ જાય.

રક્ષક કીડીએ આ કીડીને કેવી રીતે ઓળખી ?

પહેલાં એક જ કીડી આવી કે કીડીઓનું જૂથ આવ્યું?

કીડીઓ ખોરાક સાથે શું કરતી હતી?

કીડીઓ ત્યાંથી ક્યાં જાય છે?

શું તે કીડીઓ હરોળમાં જાય છે?

એવાં પ્રાણીનાં નામ આપો જેને જોયા વગર તેની સુગંધથી તમે ઓળખી શકો.

એવાં પક્ષીઓનાં નામ લખો જેને માથાની બાજુઓ પર આંખો હોય છે. તેમની આંખોનું કદ તેમના માથાના કદ કરતાં કેવું છે?

અનુમાન કરો જો તમારા કાનની જગ્યાએ આંખો હોત તો કેવું હોત ? તમે શું કરી શકતા, જે તમે અત્યારે નથી કરી શકતા?

શું તમે અનુમાન કરી શકો કે ગરુડ જમીન પર પડેલી રોટલી કેટલા અંતરથી જોઈ શકે છે?

દસ પ્રાણીઓનાં નામ લખો જેમના કાન જોઈ શકાય છે.

કેટલાંક એવાં પ્રાણીઓનાં નામ લખો જેમના કાન આપણા કાન કરતાં મોટા હોય છે.

શું પ્રાણીઓના કાન અને તેમની સાંભળવાની ક્ષમતા વચ્ચે કોઈ સંબંધ છે?

પાટિયા નજીક બેસો. પાટિયા પર એક વખત હાથથી અવાજ કરો. સાવચેતીપૂર્વક સાંભળો. ચિત્રમાં બતાવ્યા મુજબ કાન પાટિયા પર મૂકો. પાટિયા પર ફરી હાથથી અવાજ કરો. ફરીથી સાંભળો. અવાજમાં કોઈ તફાવત છે?

શું તમે પ્રાણીઓના અવાજ સમજી શકો છો? ક્યાં ક્યાં?

શું કેટલાંક પ્રાણીઓ તમારી ભાષા સમજે છે? ક્યાં કયાં?

એવા પક્ષીનું નામ લખો જેને માણસની જેમ માથા પર આગળની તરફ આંખો હોય છે.

અભયારણ્યમાં વાઘ, સિંહ જેવાં હિંસક પ્રાણીઓ કઈ દિશામાં છે, તે અધિકારીઓ કેવી રીતે નક્કી કરે છે ?

તમે જેમનો અવાજ ઓળખી શકતા હો, તેવાં પ્રાણીઓનાં નામ જણાવો. (નમૂનારૂપ જવાબ)

કયાં કયાં પ્રાણીઓ આપણી ભાષા સમજી શકે છે?

સ્લોથ કેવી રીતે ઊંઘે છે?

સ્લોથ ક્યારે બીજા વૃક્ષ પર જાય છે ?

સ્લોથ હળવું થવા માટે શું કરે છે?

સ્લૉથ ક્યારે વૃક્ષની નીચે ઉતરે છે?

નીચે આપેલા પ્રાણીઓ આશરે કેટલા કલાક ઊંઘે છે, તે જણાવો
ગાય

નીચે આપેલા પ્રાણીઓ આશરે કેટલા કલાક ઊંઘે છે, તે જણાવો.
અજગર

મચ્છર આપણને કેવી રીતે શોધી લે છે?

નીચે આપેલા પ્રાણીઓ આશરે કેટલા કલાક ઊંઘે છે, તે જણાવો.
બિલાડી

વાઘ રાત્રે માણસ કરતાં કેટલા ગણું વધારે સારું જોઈ શકે છે ?

વાઘની મૂછો તેને કેવી રીતે ઉપયોગી છે?

વાઘ પોતાનો વિસ્તાર કેવી રીતે અલગ પાડે છે?

નીચે આપેલા પ્રાણીઓ આશરે કેટલા કલાક ઊંઘે છે, તે જણાવો.
જિરાફ

મનુષ્ય કૂતરાની સુંઘવાની આવડતનો કઈ રીતે ઉપયોગ કરે છે?

જેમની ઘ્રાણેન્દ્રિય ખૂબ જ સતેજ હોય છે તેવાં પ્રાણીઓનાં ઉદાહરણ આપો.

આપણને આપણી સુગંધની ઇન્દ્રિય ક્યાં ક્યાં મદદરૂપ બને છે?

એવી પાંચ વસ્તુઓનાં નામ લખો, જેની સુગંધ તમને ગમે છે. (નમૂનારૂપ જવાબ)

માણસની આંખો ક્યાં આવેલી છે ?

કયા પક્ષીની આંખો માણસની જેમ માથા પર આગળની તરફ આવેલી છે ?

કયાં પક્ષીઓ આપણા કરતાં ચાર ગણું દૂર જોઈ શકે છે?

પ્રાણીઓ કે પક્ષીઓ બીજાં પ્રાણીઓને દુશ્મનથી સાવધાનીની ચેતવણી કેવી રીતે આપે છે ?

પક્ષીઓની આંખોની દષ્ટિનો વિસ્તાર ક્યારે વધારે હોય છે ?

જેની આંખો માથાની બાજુઓ પર હોય તેવાં પક્ષીઓનાં નામ જણાવો.

આપણી આંખોની વિશેષતા શી છે ?

કારણ આપો : પક્ષીઓના કાન આપણે જોઈ શકતા નથી.

જેમના કાન સરળતાથી જોઈ શકાય છે, તેવાં પ્રાણીઓનાં નામ જણાવો. (નમૂનારૂપ ઉત્તર)

સાપ અવાજ કેવી રીતે અનુભવે છે?

ધીમો અવાજ સાંભળવા માટે કેવા વાતાવરણની જરૂર પડે ?

ધીમો અવાજ સાંભળવા માટે કેવા વાતાવરણની જરૂર પડે ?

પક્ષીઓ વસ્તુના અંતરનું અનુમાન કેવી રીતે કરે છે?

પ્રાણીઓ પોતાની ઇન્દ્રિયોથી શું શું કરી શકે છે?

કીડીઓ નો રસ્તો પેન્સિલથી બંધ કરી તેનું અવલોકન કરી ઉતાર આપો :
હવે તમે અંદાજ લગાવી શકો કે જ્યારે તમે રસ્તો બંધ કર્યો ત્યારે કીડીઓ કેમ આવું વર્તન કરે છે?

તમને મચ્છરથી ક્યારેય મુશ્કેલી પડી છે ? જરા વિચારો, તેમને કેવી રીતે ખબર પડી કે તમે ક્યાં છો ?